Warsztaty konsultacyjne z ekspertami Akademickiego Centrum Analiz Strategicznych
Jak może wyglądać służba obywatelska w Polsce w perspektywie wzmacniania odporności państwa i społeczeństwa? Nad tym zagadnieniem dyskutowano podczas warsztatów konsultacyjnych zorganizowanych w Akademii Sztuki Wojennej. Spotkanie zgromadziło ekspertów z wieloletnim doświadczeniem wojskowym i analitycznym, tworząc przestrzeń do pogłębionej refleksji strategicznej.
We wtorek, 7 października 2025 roku kierownik projektu, Maciej Gurtowski, przeprowadził warsztaty konsultacyjne z ekspertami Akademickiego Centrum Analiz Strategicznych Akademii Sztuki Wojennej. W spotkaniu uczestniczyli wyżsi oficerowie Wojska Polskiego, Marynarki Wojennej oraz innych służb mundurowych w stanie spoczynku, obecnie zaangażowani w działalność akademicką i analityczną w obszarze bezpieczeństwa państwa.
We wprowadzeniu do warsztatu kierownik projektu przedstawił jego cele, problemy badawcze oraz konteksty geopolityczne, które motywują realizację przedsięwzięcia. Szczegółowo omówił trzy modele działania instytucji służby obywatelskiej funkcjonujące we Francji, Niemczech i Rosji. Przedstawił również koncepcję zwrotu w naukach o bezpieczeństwie - od myślenia skoncentrowanego na zagrożeniach ku podejściu skupionemu na odporności, rozumianej jako zdolność do przeciwstawiania się zakłóceniom i kryzysom oraz powrotu do normalnego funkcjonowania.
Kierownik projektu zaprezentował także problem pogarszającej się kondycji psychofizycznej młodego pokolenia w Polsce, wykorzystując dostępne publicznie dane statystyczne. Wskazał potencjalne konsekwencje tej sytuacji dla rynku pracy, odporności państwa i społeczeństwa oraz dla potencjału obronnego kraju.
Następnie uczestnicy wzięli udział w grze decyzyjnej, której celem było zaprojektowanie modelu służby publicznej dla Polski ukierunkowanego na maksymalizowanie odporności społecznej i państwowej. Pomocą w tym zadaniu były specjalnie przygotowane arkusze decyzyjne, ilustrujące możliwe wybory pomiędzy różnymi cechami potencjalnego modelu.
Po zakończeniu gry odbyła się dyskusja poświęcona zaletom i wadom wybranych przez uczestników wariantów oraz możliwościom ich faktycznej realizacji przy wykorzystaniu dostępnych w Polsce zasobów - m.in. infrastruktury Ligi Obrony Kraju oraz bazy szkoleniowo-noclegowej MON.
W trakcie rozmowy uczestnicy odwoływali się także do przykładów funkcjonujących rozwiązań, takich jak kanadyjski system kadetów, a także istniejące w Polsce Ochotnicze Hufce Pracy, zwracając uwagę na potencjał wykorzystania ich bogatej infrastruktury w nowych kontekstach. Dyskutowano również nad projektowaniem instytucji w duchu „dual use by design”, czyli z założeniem ich podwójnego zastosowania zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych.